پراكنده اين سوى و آن سوى افتاده بود و نظم و ترتيبى نداشت ، از اينرو در معرض تحريف و دستكارى قرار گرفت ، در حالى كه همه شواهد گوياى جمع قرآن در عهد پيامبر است . مسئله ترتيب و جمع‌آورى قرآن آن چنان مهم بوده كه هر گاه بر پيامبر آيه و سوره‌اى نازل مىشد ، مىفرمودند كه آن‌ها را بنويسيد ، و درباره آيه‌هاى پراكنده مىفرمودند كه اين آيه را در فلان سوره قرار دهيد « 1 » . ابن عباس مىگويد : همواره پيامبر خدا چنين بود كه هر گاه سوره‌اى بر حضرت نازل مىشد ، كاتبان را مىخواست و مىفرمود : اين سوره را در اين موضع قرار دهيد . « 2 » وانگهى ، گذشته از اينكه عده‌اى از صحابه پيامبر در زمان حضرت داراى مصحف بوده و به كتابت و جمع قرآن اهتمام داشتند « 3 » ، در زمان پيامبر قرآن را ختم مىكردند و از حضرت در ترغيب به ختم قرآن احاديثى وارد شده است ، به همين دليل شيخ صدوق در كتاب اعتقادات به اين روايات در جهت اثبات مصونيت قرآن از تحريف تمسك كرده و فرموده است : اين روايات دليل بر آن است كه آن چه هم اكنون در دست مردم است ، دقيقا همان چيزى است كه خداوند نازل كرده است . « 4 » سيد مرتضى علم الهدى نيز از روايات ختم قرآن همين معنا را استفاده نموده است « 5 » ، و

--> ( 1 ) - ترمذى ، الجامع الصحيح ، ج 5 / 272 ، بيروت ، و الاحياء التراث العربى ، يعقوبى ، تاريخ يعقوبى ، ج 2 / 43 ، زركشى ، البرهان ، ج 1 / 325 ، بيروت ، دار المعرفة ، تحقيق مرعشلى . ( 2 ) - ابى داود ، سليمان بن اشعث ، سنن ابى داود ، ج 1 / 268 ، كتاب الصلاة ، باب 125 ، بيروت ، دار الجنان ، ط 1 ، 1409 ق . ( 3 ) - ذهبى ، تذكرة الحفاظ ، ج 1 / 16 ، بيروت ، دار احياء التراث العربى ، سيوطى ، الاتقان ، ج 1 / 202 ، نوع 18 ، مستدرك حاكم ، ج 2 / 229 ، مسند احمد ، ج 5 / 185 . ( 4 ) - صدوق ، اعتقادات صدوق ، مجموعه مصنفات شيخ مفيد ، ج 5 / 84 . ( 5 ) - طبرسى ، مجمع البيان ، ج 1 / 15 به نقل از رساله طرابلسيات سيد مرتضى .